فانتزی‌تاریک؛ این سبکِ رعب‌انگیز چیست که به هیجان می‌آوردمان؟

همان‌طور که از نامش برمی‌آید، آمیخته‌ای‌ست از دو گونۀ فانتزی و وحشت. سبکی که غالباً نیروهای ددمنش فراسرشتی تسخیرش کرده‌اند و حرف اول را در آن می‌زنند(هرچند که ممکن است سیمای وحشت در داستان باشد یا نباشد)، شخصیت‌هایش ذات پیچیده‌ای ندارند(اما ممکن است بر سر دوراهی‌های فراخویی آزاردهنده‌ای قرار گیرند) و در مقایسه با دیگر سبک‌های فانتزی از تعقید کمتری برخوردار است(در واقع هدفش به‌وجود آوردن هیجان و ترس است).
البته اگر از گرگینه‌هایی که در تاریکی به کمین می‌نشینند یا خون‌آشام‌هایی که در پی یک بخت‌برگشتۀ تنهایند، خوشتان نمی‌آید و فضاهای وهم‌آور مورمور می‌کندتان، نیم‌نگاهی به دیگر سبک‌ها بیندازید، چرا که هدف نویسنده در این سبک انداختن لرزه بر اندام خواننده و ایجاد اضطراب در اوست.
آثاری همچون در کوهستان جنون از هاوارد لاوکرافت، پادشاهی کهن  از گارث نیکس و خدایان آمریکایی از نیل گیمن، از بهترین‌های این سبک‌اند.

زیرسبک‌های فانتزی‌تاریک را می‌شناسید؟


فانتزی سلتیک(Celtic Fantasy)

این زیرسبک با مشخصه‌ها و سمبل‌های سلتی همچون بیشه‌های وهم‌آلود خدایان، غیب‌بین‌ها و غیب‌گوها و طلسم‌های باستانی پیوند خورده که مرعوب‌کننده است و در عین حال شورانگیز. سه‌گانۀ هفت‌آب از جولیت میلر نمونۀ نابِ این زیرسبک است. البته جنگل میثاگو از رابرت هلداسکات را هم می‌توان از آثار خوب این زیرسبک به شمار آورد.


فانتزی اساطیری(Mythic Fantasy)

اساطیر هم وجهه‌ای تاریک دارند، نه؟ این زیرسبک در تلاش است تا پیکرۀ داستان‌ها را به اساطیر پیوند زند. نیل گیمن نویسنده‌ای‌ست که در کتاب مشهور خود(خدایان آمریکایی) مشخصه‌های تاریک اساطیری را وارد داستانی خیالی می‌کند. البته گفتنی‌ست که جنگل میثاگو از رابرت هلداسکات که بالاتر گفته بودیم از آثار خوب فانتزی سلتیک به شمار می‌آید، در این زیرسبک نیز جای می‌گیرد.


فانتزی افسانه‌ها/پریان(fables/fairies fantasy)

زیرسبکی‌ست بسیار گسترده؛ تا جایی که غالباً به عنوان گونه‌ای مجزا از فانتزی مورد بحث قرار می‌گیرد. آثار این زیرسبک، بیشتر داستان ماجراجویانی را بازمی‌گوید که با موجودات عجیب‌ و‌ غریب همراه شده‌اند، در سرزمین‌­های دور در حال پرسه زدن‌اند و دست آخر حوادث باورنکردنی و فوق‌طبیعی‌ای را تجربه می‌­کنند. نکته‌ای که در این مورد وجود دارد، این‌که فضای این‌طور داستان‌ها وهم‌آلود و تیره است.


فانتزی عاشقانه(Romantic Fantasy)

در این زیرسبک دو گونۀ عاشقانه و فانتزی در هم آمیخته‌اند و معجونی شگفت‌انگیز پدید آورده‌اند. اما داستان‌های عاشقانه همیشه شورانگیز نیستند. این زیرسبک از سبک فانتزی‌تاریک، وجهه‌ای تیره‌تر از دستان‌های عاشقانه را تصویر می‌کند. تمرکز این زیرسبک بر روابط عاشقانۀ میان شخصیت‌ها معطوف است. از نویسندگان سرشناس این زیرسبک می‌توان به الیزابت هایدون اشاره کرد.


فانتزی دل‌سپارانه(Romance Fantasy)

همان‌طور که پیش‌تر گفته‌ایم، فانتزی‌حماسی مشهورترین سبکِ گونۀ فانتزی در حال حاضر می‌باشد که به سرعت در حال فراگیر شدن است. البته این مورد مایۀ تأسف است، چرا که این نگاه تک‌وجهی به فانتزی دیگر زیرسبک‌ها را مهجور گردانیده.
زیرسبک فانتزی دل‌سپارانه بسیار شبیه به فانتزی عاشقانه است، اما بر خلاف آن، بر روابط عاشقانه تکیه‌ای ندارد. آثار این زیرسبک عموماً روان‌ترند و با مشخصه‌های فانتزی ماوراءالطبیعه در می‌آمیزند.


فانتزی شهوی(Erotic Fantasy)

زیرسبکی از گونۀ فانتزی با تمایلات عیان جنسی. آثاری که در این زیرسبک جای می‌گیرند، داستان‌هایی‌اند تاریک از عشقِ شهوی و شبق.


فانتزی شهری(urban fantasy)

زیرسبکی که بیشتر با نام فانتزی‌معاصر می‌شناسندش. معمولاً در محیطی شهری رخ می‌دهد و دنیایی را تصویر می‌کند که ورای دنیای عادی پنهان شده و می‌تواند مأوای موجوداتی همانند خون‌آشام‌ها، گرگینه‌ها، جادوگران و جن‌ها و پری‌ها باشد. این زیرسبک در نقطۀ مقابل فانتزی‌حماسی و زیرسبک‌هایش قرار می‌گیرد(چرا که آن‌ها دگرجهان آرمانی خودشان را دارند و مستقل از دنیای حقیقی‌اند، اما این زیرسبک به‌طوری با دنیای حقیقی پیوند دارد). هر یک از زیرسبک‌هایی چون فانتزی اساطیری، فانتزی عاشقانه(و دیگر زیرسبک‌های همتای آن)، فانتزی ماوراءالطبیعه و فانتزی پریان می‌توانند با فانتزی شهری در هم بیامیزند.


فانتزی ماوراءالطبیعه(Paranormal Fantasy)

عموماً مشتمل بر مشخصه‌ها و سمبل‌های علوم خفیه، خون‌آشام‌ها، گرگینه‌ها و دیگر شیاطینی‌ست که وامدار افسانه‌های هولناک و خوفناک عامه‌اند. فانتزی ماوراءالطبیعه برخی اوقات(و نه همیشه) با فانتزی شهری درمی‌آمیزد و این اربابان وحشت در محیطی شهری حضور می‌یابند. آثار این زیرسبک می‌توانند مشخصه‌هایی از فانتزی عاشقانه را به عاریت گیرند و یا نقابی از رازآلودی را به رخسار زنند.


فانتزی ادبی یا فانتزی فراروایت(Literary Fantasy)

زیرسبکی با مشخصه‌های قوی فراروایتی(چه در ساختار و چه در بیان). در آثار این زیرسبک معنا و مفهومی فراتر از آن‌چه که در نگاه اول به چشم می‌آید، نهفته و گنجانیده شده. فانتزی‌های فراروایت می‌توانند مشخصه‌هایی از فانتزی عقبای بدیع هم داشته باشد.


فانتزی عقبای بدیع(New Weird Fantasy)

وجهه‌ای کاملاً متفاوت از فانتزی. آثار این زیرسبک سرزمینی عقبایی با مردمانی عجیب را تصویر می‌کنند. این آثار زبانی به شدت منیع و چامه‌گون دارند. فانتزی عقبای بدیع طرفداران بسیار محدودی دارد. آثار چاینا می‌ویل تجسم عینی این زیرسبک است.


واقع‌گرایی جادویی یا همان رئالیسم جادویی(Magic Realism)

زیرسبکی از گونۀ فانتزی که جادو در آن جزئی پذیرفته شده از نظام هستی است. به دیگر سخن، واقع‌گرایی جادویی در قصه بدین معناست که همۀ عناصر داستان طبیعی است و تنها یک عنصر جادویی و غیرطبیعی در بافت آن وجود دارد که ساختارهای واقعیت را دگرگون می‌سازد و دنیایی واقعی اما با روابط علت و معلولی خاص خود آفریده می‌شود. مهمترین ویژگی واقع‌گرایی جادویی، در قید و بند بودنِ جادوست.


در اینجا معرفی زیرسبک‌های فانتزی‌تاریک به پایان می‌رسد، اما ممکن است در آینده این مقاله دستخوش تغییر شود و یا گسترش یابد.

مقالۀ پیشین از این مجموعه مقالات که در مورد زیرسبک‌‌های فانتزی‌حماسی بود را می‌توانید در اینجا بخوانید.

  • زیرسبک‌های فانتزی‌ علمی

    فانتزی‌علمی، این فرزند ناخلف از دو گونۀ فانتزی و علمی‌تخیلی، را می‌شناسید؟ همان‌طور که از …
  • زیرسبک‌های فانتزی‌ حماسی

    وقتی می‌گوییم فانتزی‌حماسی، دقیقاً از چه چیزی سخن می‌گوییم؟ مشهورترین سبکِ گونۀ فانتزی در …
  • راهنمای زیرسبک‌های فانتزی

    تشخیص زیرسبک‌های فانتزی دشوار است، چرایی‌اش نیز ساده است: ‘فانتزی’ یک گونۀ تعر…
  • زیرسبک‌های فانتزی‌ علمی

    فانتزی‌علمی، این فرزند ناخلف از دو گونۀ فانتزی و علمی‌تخیلی، را می‌شناسید؟ همان‌طور که از …
  • زیرسبک‌های فانتزی‌ حماسی

    وقتی می‌گوییم فانتزی‌حماسی، دقیقاً از چه چیزی سخن می‌گوییم؟ مشهورترین سبکِ گونۀ فانتزی در …
  • راهنمای زیرسبک‌های فانتزی

    تشخیص زیرسبک‌های فانتزی دشوار است، چرایی‌اش نیز ساده است: ‘فانتزی’ یک گونۀ تعر…

دیدگاهتان را بنویسید

بررسی کنید

تاریخچه‌ی کمیک در ایران

بیش‌تر مخاطبان کمیک‎بوک در ایران، این صنعت را با اَبَرقهرمانان خیالی و قدرتمندِ مارول و دی…