وقتی می‌گوییم فانتزی‌حماسی، دقیقاً از چه چیزی سخن می‌گوییم؟

مشهورترین سبکِ گونۀ فانتزی در حال حاضر. فانتزی‌حماسی با جادو عجین شده، سطح خشونتی بالا دارد، بر ابعاد نبرد و تأثیرات آن در سطح وسیع تمرکز دارد، تعداد زیادی شخصیت دارد و بر داستان‌های فرعی برای افزایش جذابیت داستان اصلی تکیه دارد، معمولاً ماجرایش در دوره‌ای همچون قرون وسطا اتفاق می‌افتد و غالباً دربرگیرندۀ نبردی عظیم میان خیر و شر است. البته فانتزی‌حماسی دستخوش تغییراتی هم شده که آن را متفاوت‌تر از گذشته می‌کند؛ به عبارتی امروزه فانتزی‌حماسی پیچیده‌تر و واقع‌گرایانه‌تر شده.
اگر بخواهیم برخی از آثار مشهور و نابِ نسبتاً جدید فانتزی‌حماسی را نام ببریم، می‌توانیم به آثاری همچون چرخ زمان از رابرت جردن، نغمه‌ای از یخ و آتش از جورج مارتین و مه‌زاد از برندون سندرسون اشاره کنیم. البته ناگفته نماند که ارباب حلقه‌ها از جان تالکین، گل سر سبد این سبک است.

با زیرسبک‌های فانتزی‌حماسی آشنایید؟


فانتزی فرگشت(Coming-of-Age Fantasy)

زیرسبکی با تمرکز بر سیر خامی تا پختگی، دیدگاهی بسیار مرسوم در فانتزی‌حماسی که ذاتاً با ماجراجویی پیوند خورده است. البته این انگاره در دیگر گونه‌های ادبی نیز وجود دارد.


فانتزی قهرمانانه(Heroic Fantasy)

همواره بر بالیدن شخصیت قهرمان تمرکز دارد و دربرگیرندۀ تیره‌ای از جست‌و‌جو و ماجراجویی می‌باشد. هرچند که مشخصه‌های مؤثر خیر علیه شر همواره در این زیرسبک وجود داشته اما طی پنجاه سال اخیر دستخوش تغییراتی به‌سزا و باب میل مخاطب شده است. به عنوان مثال بر روی شخصیت‌های خاکستری‌ بیشتر کار می‌شود، قهرمانان نومید دیگر به‌ندرت به چشم نمی‌خورند و نویسندگان شرایط دشوارتری را بر شخصیت‌هایشان تحمیل می‌کنند. حتی شروران هم دیگر آن شخصیت‌های پست‌فطرتِ بی‌روح نیستند، بلکه  برخی اوقات از خود نشانه‌هایی از انسانیت نشان می‌دهند.
از این رو می‌توان این زیرسبک را به دو دستۀ کلاسیک و مدرن تقسیم کرد. آثار نویسندگان مشهوری همچون جو ابرکرومبی، مارک لارنس، جف سالیاردز، اسکات لینچ و جورج مارتین از نمونه‌های مدرن این زیرسبک به شمار می‌روند.


فانتزی والا(High Fantasy)

عدۀ کثیری بر این عقیده‌اند که فانتزی‌حماسی و فانتزی والا یکی‌اند. اما چرا فانتزی والا نتواند زیرسبکی از فانتزی‌حماسی باشد؟
تعریف قدیمی فانتزی به ما می‌گوید که داستانی‌ست مشتمل بر دگرجهانی آرمانی که جادو در تار و پود آن تنیده شده(و از قوانین دنیای خودش پیروی می‌کند-هرچند که با قوانین دنیای واقعی متفاوت باشد). در فانتزی والا می‌توان شمه‌ای از فانتزی فرگشت و فانتزی قهرمانانه را یافت، همچنین که می‌تواند دارای لحنی جدی و ساختاری حماسی باشد.
نمونۀ بارز این زیرسبک سه‌گانۀ خاطرات کواث شاه‌کش از پاتریک رافوس است که تماماً فانتزی والاست.


فانتزی پست یا فرو فانتزی(Low Fantasy)

درست در نقطۀ مقابل فانتزی والا قرار دارد. زیرسبکی که هیچ مشخصه‌ای از فانتزی والا در آن نباشد، یا اگر هم باشد، کم‌رنگ است. در دگرجهان آرمانی آن ممکن است جادو وجود نداشته باشد، یا اگر هم وجود داشته باشد، بدون نقش بنیادین است. در این زیرسبک تمرکز بیش از آن‌که بر مشخصه‌های فانتزی باشد، بر شخصیت‌ها و روند داستان است. فانتزی پست امروزه به نسبت فعال است.


فانتزی جنگی یا فانتزی ارتشی(Military Fantasy)

زیرسبکی متمرکز بر زندگی یک سرباز یا زندگی روزمرۀ شماری اندک یا بسیار از سربازان. میان زیرسبک فانتزی قهرمانانه که برخی از مشخصه‌های فانتزی جنگی را نیز به تصویر می‌کشد و خود فانتزی جنگی تمایز وجود دارد.
شاید بتوان سقوط امپراطوری مالازان از استیون اریکسون را به عنوان ناب‌ترین اثر موجود در این زیرسبک نام برد.


فانتزی شمشیر و جادو(Sword and Sorcery Fantasy) یا S&S

زیرسبکی مملو از زد و خوردهای تن‌به‌تن. در این زیرسبک شروران جادوپیشه به وفور دیده می‌شوند و با این‌که همچنان محوریت خیر علیه شر وجود دارد اما دوراهی‌های فراخویی آزاردهنده‌ای بر سر راه قهرمان قرار می‌گیرد. آثار این زیرسبک پیچیدگی زیادی ندارند و به راحتی قابل فهم هستند. این زیرسبک طی ده سال اخیر دستخوش تغییرات به‌سزایی شده است.
فانتزی شمشیر و جادو در دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی با آثاری همچون حماسۀ الریک از مایکل مورکاک، شمشیر شکسته از پاول سندرسون و شمشیر از فرد سابرهانگ حیاتی دوباره یافت. ویچر از آندری ساپکوفسکی نمونه‌ای ناب از این زیرسبک است.


فانتزی متهورانه(Modern S&S)

از دهۀ نود میلادی به بعد، افسانه‌های زیرسبک فانتزی پست با دیگر زیرسبک‌ها درآمیخت و مشخصه‌هایی با رنگ و بوی متهورانۀ زندگی جنگی در قالبی کلاسیک و تأکیدی مضاعف بر ضدقهرمان‌ها را در کنار هم قرار داد. پیش‌ترها زیرسبک شمشیر و جادو در فانتزی متهورانه نقشی پررنگ‌تر داشت. قدارۀ سایه‌ها از جولی جونز اثری با درون‌مایۀ تیرۀ متهورانه است که از آن می‌توان به عنوان نمونۀ خوب این زیرسبک یاد کرد.


در اینجا معرفی زیرسبک‌های فانتزی‌حماسی به پایان می‌رسد، اما ممکن است در آینده این مقاله دستخوش تغییر شود و یا گسترش یابد.

  • زیرسبک‌های فانتزی‌ علمی

    فانتزی‌علمی، این فرزند ناخلف از دو گونۀ فانتزی و علمی‌تخیلی، را می‌شناسید؟ همان‌طور که از …
  • زیرسبک‌های فانتزی تاریک

    فانتزی‌تاریک؛ این سبکِ رعب‌انگیز چیست که به هیجان می‌آوردمان؟ همان‌طور که از نامش برمی‌آید…
  • راهنمای زیرسبک‌های فانتزی

    تشخیص زیرسبک‌های فانتزی دشوار است، چرایی‌اش نیز ساده است: ‘فانتزی’ یک گونۀ تعر…
  • زیرسبک‌های فانتزی‌ علمی

    فانتزی‌علمی، این فرزند ناخلف از دو گونۀ فانتزی و علمی‌تخیلی، را می‌شناسید؟ همان‌طور که از …
  • زیرسبک‌های فانتزی تاریک

    فانتزی‌تاریک؛ این سبکِ رعب‌انگیز چیست که به هیجان می‌آوردمان؟ همان‌طور که از نامش برمی‌آید…
  • راهنمای زیرسبک‌های فانتزی

    تشخیص زیرسبک‌های فانتزی دشوار است، چرایی‌اش نیز ساده است: ‘فانتزی’ یک گونۀ تعر…

پاسخ دهید

بررسی کنید

تاریخچه‌ی کمیک در ایران

بیش‌تر مخاطبان کمیک‎بوک در ایران، این صنعت را با اَبَرقهرمانان خیالی و قدرتمندِ مارول و دی…